Spa-Francorchamps: het circuit dat begon als gewone weg
Autoverhaal van de week
Ik vroeg mijn vader of hij iets wist over Spa-Francorchamps. Of hij er ooit geweest was.
“Ja,” zei hij. “Jij ook trouwens.”
Dat wist ik niet meer. Het had klaarblijkelijk niet veel indruk gemaakt.
Maar hoe meer ik las over Spa, hoe interessanter het werd. Want achter dat circuit zit een verhaal dat verder gaat dan Formule 1. Het gaat over een België dat ooit een volwaardige auto-industrie had. Over gewone wegen die een circuit werden. En over een plek die coureurs na honderd jaar nog altijd anders beschrijven dan alle andere.
Deze week staat de Formule 1 er weer: van 17 tot 19 juli rijdt de Belgische Grand Prix op Circuit Spa-Francorchamps.
België en de auto:
een vergeten verhaal
Voordat we bij het circuit komen, eerst dit.
België had ooit een bloeiende auto-industrie. Aan het begin van de twintigste eeuw reden er Belgische auto’s door heel Europa en Amerika. Merken als Minerva, Imperia, Excelsior, FN, Métallurgique en Nagant bouwden auto’s die de concurrentie met Rolls-Royce, Jaguar en Daimler aankonden en wonnen die concurrentie soms ook.
Het waren precies deze merken die in de beginjaren op Spa reden. De Grand Prix van België was hun thuis, hun podium. Een Belgisch circuit, Belgische auto’s, Belgisch publiek.
Minerva, opgericht in 1897 in Antwerpen door Sylvain de Jong, geboren in Amsterdam had in haar gloriedagen een wereldfaam verworven. Koning Albert van België reed in een Minerva. Maar ook koning Haakon van Noorwegen, prins-gemaal Hendrik van Nederland, de keizer van Abessinië en verscheidene Indische maharadja’s waren trotse bezitters.
Henry Ford had er ook een. Dat zegt genoeg.
En toch zijn al die merken verdwenen. De Eerste Wereldoorlog roofde fabrieken leeg. De economische crisis van de jaren dertig trof de luxemarkt hard. De Tweede Wereldoorlog deed de rest. Minerva ontkwam in 1958 niet aan een faillissement, het ooit zo prestigieuze merk eindigde zijn bestaan met de assemblage van Land Rovers voor het Belgische leger en een paar prototypes van scootmobiels.
Imperia, Excelsior, Nagant, Métallurgique allemaal verdwenen. Métallurgique was zijn tijd vaak vooruit en geloofde vast in de kwaliteiten van het viercilinderconcept, wat ongeveer vijftig jaar later correct bleek te zijn. Maar dat hielp niet.
Wat wel overleefde, is het circuit. De wegen door de Ardennen waar al deze Belgische auto’s ooit overheen reden.
Gewone wegen, gesloten deuren
Rond 1920 ontstond bij Jules de Thier, eigenaar van de krant La Meuse, baron Joseph de Crawhez, burgemeester van Spa, en autocoureur Henri Langlois van Ophem het idee om de wegen tussen Francorchamps, Malmedy en Stavelot om te vormen tot een racebaan.
Geen circuit bouwen. Gewoon de bestaande wegen gebruiken.
Dat idee klinkt vandaag bijna onvoorstelbaar. Maar juist daardoor kreeg Spa een karakter dat moderne circuits nauwelijks nog hebben.
Op racedag sloten de inwoners van de dorpen hun deuren en ramen. Koeien werden van de weilanden gehaald. En dan raasden er auto’s langs op snelheden die niemand in die straten ooit had gezien.
De eerste Grand Prix van Europa werd in 1925 op Spa verreden. Een Alfa Romeo won. De Belgische merken die er destijds ook reden, Minerva, Imperia, Excelsior, zijn er allang niet meer. Het circuit wel.
De rest van het jaar was er gewoon verkeer.
Dat duurde tot 1979, toen het circuit definitief zijn huidige vorm kreeg, van bijna 15,8 kilometer teruggebracht naar 7 kilometer. Maar de geest van die openbare wegen, smal, onvergeeflijk, door de natuur zit er nog altijd in.
Het weer als medespeler
De Ardennen hebben een eigen microklimaat. De heuvels, de bossen, de vochtige lucht, het zorgt ervoor dat het aan de ene kant van het circuit kan regenen terwijl de andere kant kurkdroog is. Sector 1 nat, sector 3 droog. Of andersom. Of allebei nat terwijl het aan de start zonnig lijkt.
Dat klinkt als een detail. Maar in de Formule 1 bepaalt dat alles.
Welke banden kies je? Ga je naar binnen voor intermediates of vertrouw je op je gevoel? Een verkeerde beslissing of een regenbui op het verkeerde moment en een race is voorbij.
In 1998 leek Michael Schumacher op weg naar de overwinning, totdat hij tijdens een regenrace achterop de McLaren van David Coulthard botste terwijl hij hem probeerde te dubbelen. Het incident behoort nog altijd tot de meest besproken momenten uit de geschiedenis van Spa.
In 2021 regende het zo hard dat uiteindelijk slechts enkele ronden achter de safety car werden gereden, genoeg om officieel een uitslag vast te stellen, maar tot grote woede van coureurs en fans. Zelfs de organisatie van de Belgische Grand Prix kon het weer niet baas.
Hoogte, bossen en een bocht die niemand vergeet
Spa-Francorchamps ligt niet plat. Het circuit klimt en daalt door de Ardennen, met hoogteverschillen van meer dan 100 meter. De bossen staan dicht langs de baan. Op sommige plekken rijden coureurs door een tunnel van bomen.
En dan is er Eau Rouge.
Vanaf de haarspeldbocht La Source daalt de baan steil af naar het beekje de Eau Rouge. ooit de grens tussen België en het Duitse Keizerrijk. Dan draait de baan links, dan rechts, en klimt steil omhoog via Raidillon. In moderne Formule 1-auto’s wordt de combinatie vaak vrijwel vol gas genomen.
Je hoeft geen coureur te zijn om te begrijpen waarom dit bijzonder is. Het is een bocht die je voelt voordat je hem ziet.
Waarom coureurs ervan houden
Bijna elk circuit op de Formule 1-kalender is de afgelopen decennia veiliger, breder en gladder geworden. Uitloopstroken van asfalt. Vangrails ver van de baan. Kerbs die fouten vergeven. Spa niet.
Het circuit straft fouten nog altijd. De muren staan dichtbij. Het asfalt is niet altijd voorspelbaar. En het weer kan in twee minuten veranderen.
Dat is precies waarom coureurs het zo waarderen. Op Spa maakt het verschil of je goed bent. Een goede ronde betekent dat je alles goed hebt gedaan, de remmen, de apex, de balans, de bandenkeuze, het gevoel voor het weer.
Ayrton Senna won er vijf keer. Michael Schumacher maakte er in 1991 zijn Formule 1-debuut en won er een jaar later zijn allereerste Grand Prix. Max Verstappen won er drie jaar op rij en noemt het zijn favoriet.
Op Spa win je niet alleen met de snelste auto. Je wint er met vertrouwen.
De Belgische Grand Prix in 2026?
Van 17 tot 19 juli rijdt de Formule 1 zijn Belgische Grand Prix op Circuit Spa-Francorchamps.
Honderd jaar geleden waren dit gewone wegen. Inwoners die hun deuren sloten. Koeien die van de weide werden gehaald. En Belgische auto’s, Minerva, Imperia, Excelsior die er vol gas doorheen raasden.
De merken zijn verdwenen. De wegen zijn er nog.
De vangrails zijn moderner. De auto’s zijn duizenden keren sneller. Maar wie goed kijkt, ziet nog altijd de gewone wegen waarmee het ooit begon. Misschien is dat wel waarom Spa-Francorchamps na meer dan een eeuw nog steeds voelt als iets bijzonders.
Meer verhalen als dit
Dit is de wereld van auto’s buiten de showroom, op bergpassen, langs drukke rouleteroutes, met muziek op het dak.
In onze Classic Cars cursus duiken we in de verhalen achter bijzondere auto’s en de cultuur eromheen.
En wil je zelf een mooie route rijden? Bekijk onze rallybelevingen, (nog) geen Ardennen, maar wel mooie wegen en verhalen onderweg.
Ik ontvang het autoverhaal graag in mijn inbox
Mis geen Autoverhaal van de Week. Iedere week duiken we in een bijzonder verhaal uit de autogeschiedenis. Van vergeten autofabrieken en iconische klassiekers tot bijzondere races, uitvindingen en mensen achter de auto's.
FAQ: Veelgestelde vragen over Spa-Francorchamps
Wanneer is de Belgische Grand Prix in 2026? De Belgische Grand Prix 2026 vindt plaats van 17 tot 19 juli op Circuit Spa-Francorchamps.
Hoe lang is het Circuit Spa-Francorchamps? Het huidige circuit is 7,004 kilometer, het langste op de Formule 1-kalender. Het originele circuit was bijna 15,8 kilometer.
Waarom heeft Spa zo’n wisselvallig weer? De Ardennen hebben een eigen microklimaat door de heuvels en bossen. Het kan aan de ene kant van het circuit regenen terwijl de andere kant droog is, met grote gevolgen voor bandenstrategie en raceverloop.
Wat is Eau Rouge? Een beroemde bochtenreeks waarbij de baan steil daalt, links en rechts draait en dan steil omhooggaat via Raidillon. In moderne Formule 1-auto’s wordt de combinatie vaak vrijwel vol gas genomen.
Wie heeft het meest gewonnen op Spa-Francorchamps? Ayrton Senna won vijf keer op Spa, meer dan enige andere coureur.
Welke Belgische automerken reden ooit op Spa? In de beginjaren reden merken als Minerva, Imperia, Excelsior en Métallurgique op het circuit. Al deze merken zijn inmiddels verdwenen, Minerva als laatste, in 1958.
Waarom noemen coureurs Spa-Francorchamps hun favoriete circuit? Spa straft fouten en beloont precisie. Het weer, de hoogteverschillen en de bochten door de Ardense bossen maken het uitdagender dan de meeste moderne circuits.
Wanneer kreeg Spa zijn huidige vorm? In 1979 werd het originele circuit van bijna 15,8 kilometer vervangen door het huidige circuit van 7 kilometer.
Sophie is oprichter van Car Care Academy en ontwikkelt educatieve content over autokennis, onderhoud en auto-aankoop. Samen met haar broer Luud, die praktijkervaring heeft binnen autoverzorging en detailing, combineert zij duidelijke uitleg met praktijkgerichte kennis uit de automotive wereld.
