De Alfa Romeo Giulia Sprint Speciale (1964): De erfgenaam van de BAT-serie
Vorig jaar liep ik met mijn vader over Interclassics. Wie er weleens geweest is, weet hoe dat gaat: tientallen stands, stapels autoboeken, en ergens tussen de Porsche-encyclopedieën en Ferrari-fotoboeken ook een flinke afdeling Alfa Romeo.
We bladerden door alles. De Giulia Spider. De GTA. De Montreal. De 33 Stradale. Prachtige boeken, mooie boeken met veel foto’s. Maar de Giulia SS? Die konden we niet vinden.
Dat is eigenlijk precies het paradox van deze auto. Hij is een van de mooiste Alfa Romeo’s die ooit gebouwd is, direct afgeleid van de legendarische BAT-conceptauto’s, gebouwd in minder dan 1.400 exemplaren, met een luchtweerstand die moderne sportwagens beschaamd maakt. En toch staat hij zelden in het boek. Dat heeft een reden. En die reden zegt veel over wat de Giulia SS zo bijzonder maakt.
Waarom staat de Alfa Romeo Giulia Sprint Speciale niet in de boeken?
De Giulia SS is zeldzaam, minder dan 1.400 gebouwd. Hij was duur in zijn tijd, nooit succesvol op het circuit en heeft nooit een racetitel gewonnen. Boeken over Alfa Romeo worden vaak geschreven vanuit de motorsportgeschiedenis: de GTA won kampioenschappen, de Spider is een cultauto dankzij films en posters, de Montreal heeft een bijzonder verhaal. De Giulia SS deed dat allemaal niet. Hij was gewoon mooi.
Dat is blijkbaar niet altijd genoeg voor een hoofdstuk. Maar het is wel genoeg voor een verhaal.
Van de BAT-serie naar de Sprint Speciale
Om de Alfa Romeo Giulia Sprint Speciale te begrijpen, moet je even terug naar de vroege jaren vijftig. Alfa Romeo werkte destijds samen met Carrozzeria Bertone, een Italiaans carrosseriebedrijf uit Turijn. Bertone had een jonge ontwerper in dienst: Franco Scaglione. En die kreeg een bijzondere opdracht: ontwerp een serie experimentele auto’s die de grenzen van aerodynamica verkennen.
Het resultaat waren de BAT-auto’s. BAT staat voor Berlinetta Aerodinamica Tecnica. Tussen 1953 en 1955 werden drie prototypes gebouwd: de BAT 5, BAT 7 en BAT 9. Allemaal op een Alfa Romeo Giulietta-platform. Allemaal met carrosseries die zo extreem waren dat ze er vandaag de dag nog futuristisch uitzien.
De BAT 7 had een luchtweerstandscoëfficiënt van slechts 0,19. Dat is lager dan de meeste moderne sportwagens. Die kennis en die ontwerpfilosofie belandde rechtstreeks in de Sprint Speciale.
De Giulietta SS: de eerste stap (1957)
In 1957 presenteerde Bertone de eerste productieversie van dat aerodynamische concept: de Giulietta Sprint Speciale. Nog steeds ontworpen door Scaglione, nog steeds gebaseerd op het Alfa Giulietta-platform, maar nu als een auto die je echt kon kopen. De wilde vinnen en extreme koetslijnen van de BAT-prototypes werden afgezacht, maar de luchtweerstand bleef opmerkelijk laag: een Cd-waarde van 0,28.
Van de Giulietta SS werden er tussen 1957 en 1962 ongeveer 1.366 exemplaren gebouwd. Niet veel. Maar genoeg om de weg vrij te maken voor wat komen zou.
De Giulia SS (1963–1966): de perfecte versie
In 1963 verscheen de Giulia Sprint Speciale. Uiterlijk sterk verwant aan zijn voorganger, maar onder de motorkap een stap verder.
De 1.3 liter motor van de Giulietta maakte plaats voor een 1.6 liter twin-cam viercilinder, de motor die Alfa Romeo ook gebruikte in de reguliere Giulia sedan. Met dubbele Weber-carburateurs leverde hij ongeveer 112 pk.
In combinatie met een gewicht van rond de 900 kilogram gaf dat de auto een vermogen-gewichtsverhouding die veel grotere en duurdere sportwagens voor schut zette.
De topsnelheid lag rond de 200 km/u. In 1964 was dat serieus snel.
Het ging niet alleen om snelheid. De motor van de Giulia stond bekend om zijn hoge draaibereidheid en zijn geluid. Alfa Romeo twin-cams draaiden soepel tot boven de 6.000 toeren en maakten daarbij een geluid dat elke andere viercilinder deed klinken als een tractor.
Van de Giulia SS werden er tussen 1963 en 1966 ongeveer 1.400 exemplaren gebouwd.
Het ontwerp van binnenuit bekeken
De carrosserie van de Giulia SS is niet alleen mooi, hij is doordacht. Een paar details die het verschil maken:
De neus is lang en laag, met twee kleine ronde koplampen die verzonken liggen achter plexiglas. Dat was niet alleen een stijlkeuze: het verminderde de frontale luchtweerstand.
De deurklinken zitten verzonken in de carrosserie. Geen uitstekende handgrepen die de luchtstroom verstoren.
De achterkant heeft een afgesneden vorm, een zogenaamde Kamm-staart. Die techniek, ontwikkeld door de Duitse ingenieur Wunibald Kamm, zorgt ervoor dat de lucht achter de auto gecontroleerd loskomt. Het vermindert werveling en daarmee weerstand.
De bumpers verdienen een aparte vermelding want hun verhaal zegt veel over hoe serieus Alfa Romeo de Sprint Speciale nam.
De eerste 101 exemplaren werden gebouwd zonder bumpers. Dat was geen vergissing. Alfa Romeo wilde de auto homologeren voor de FIA, de internationale autosportfederatie. Voor toelating tot races gold de eis dat een fabrikant minimaal 100 identieke exemplaren moest hebben gebouwd. Alfa bouwde er 101, puur en strak, precies zoals Scaglione hem had bedoeld: een ononderbroken carrosserielijn van neus tot staart.
Pas daarna, voor de versies die op de openbare weg moesten rijden, werden bumpers verplicht. Bertone loste dat zo elegant mogelijk op: zo dun en terugliggend mogelijk gehouden, in chroom, zodat ze de lijn van de auto zo min mogelijk verstoorden. Ze zitten er bij, maar je ziet ze nauwelijks.
Die eerste 101 bumperloze exemplaren zijn vandaag de meest geliefde en meest waardevolle van de hele serie.
Het resultaat: die Cd-waarde van 0,28, dezelfde als de Giulietta SS. Voor een auto uit 1963 is dat uitzonderlijk.
Franco Scaglione en Bertone
Franco Scaglione tekende de Sprint Speciale, maar hij werkte daarna niet lang meer bij Bertone. Na de BAT-serie en de Giulietta SS vertrok hij, en de Giulia SS werd uiteindelijk afgerond zonder hem.
Bertone bleef daarna nog lang samenwerken met Alfa Romeo. Ontwerper Giorgetto Giugiaro, later beroemd van de Golf en de Lotus Esprit tekende bij Bertone de Giulia GT. En zijn opvolger Marcello Gandini, die later de Lamborghini Countach zou ontwerpen, bouwde zijn reputatie ook bij datzelfde Bertone op.
De Sprint Speciale staat dus aan het begin van een ontwerplijn die de hele autowereld heeft beïnvloed.
Giulietta SS of Giulia SS: wat is het verschil?
Dit is een vraag die veel mensen stellen, en terecht, de twee auto’s lijken sterk op elkaar.
| Giulietta SS | Giulia SS | |
|---|---|---|
| Bouwjaar | 1957–1962 | 1963–1966 |
| Motor | 1.3L twin-cam | 1.6L twin-cam |
| Vermogen | ±100 pk | ±112 pk |
| Aantal gebouwd | ±1.366 | ±1.400 |
| Ontwerper | Franco Scaglione / Bertone | Bertone |
Uiterlijk zijn de verschillen subtiel. De Giulia SS heeft iets andere bumpers en details, maar de basisvorm is hetzelfde. Dat is niet verwonderlijk: het ontwerp was al zo goed dat er weinig reden was om het aan te passen.
Wat maakt de Giulia SS vandaag zo bijzonder?
De Giulia SS is zeldzaam. Er zijn er maar 1400 gebouwd. Goed bewaarde exemplaren zijn de afgelopen jaren flink in waarde gestegen.
Maar wat hem echt bijzonder maakt, is de combinatie die hij biedt: een doorwrochte technische geschiedenis via de BAT-serie, een carrosserie die aerodynamisch nog altijd goed scoort, een motor die al tientallen jaren door liefhebbers wordt geroemd, en een uiterlijk dat op geen enkele andere auto lijkt.
Hij valt niet in een makkelijke categorie. Hij is geen racewagen, geen grand tourer, geen puur straatauto. Hij is gewoon precies wat Alfa Romeo en Bertone wilden maken: de beste versie van een idee dat begon in 1953.
Misschien is dat ook precies waarom hij niet in die boeken staat. Hij past niet in een hokje. En auto’s die nergens in passen, worden soms over het hoofd gezien, totdat je er eentje in het echt ziet.
Bekijk ook: Guess the Car – Alfa Romeo Giulia SS (1964)
In onze Guess the Car-reeks op social media en YouTube laten we bijzondere auto’s zien, van iconische klassiekers tot zeldzame buitenbeentjes. De Giulia SS was er zo een. Veel mensen dachten bij het zien van die lange neus aan een Ferrari of Maserati. De Alfa bleef verrassen.
Liefde voor klassiekers gaat verder dan het rijden
Een auto als de Giulia SS draait niet alleen om rijden. Het gaat ook om het verhaal erachter. van de BAT-prototypes in 1953 tot de productieauto in 1964.
In onze Classic Cars cursus duiken we in precies dat soort verhalen. Van iconische modellen tot bijzondere ontwerpen en de geschiedenis die klassiekers zo onvergetelijk maakt.
Liever zelf de weg op?
Verhalen lezen is één ding. Zelf rijden is een ander.
Met onze rallybelevingen ontdek je Nederland en België op een manier die geen navigatieapp je geeft. Geen snelwegen, geen drukke routes maar binnenwegen, verborgen plekken en verhalen onderweg. Op jouw moment, in jouw tempo.
FAQ: Veelgestelde vragen over de Alfa Romeo Giulia Sprint Speciale
Wat betekent SS bij de Alfa Romeo Giulia?
SS staat voor Sprint Speciale. Het was de meest exclusieve coupéversie van de Giulia-lijn, gebouwd door Bertone met de nadruk op aerodynamica.
Wat is de BAT-serie en wat heeft die met de Giulia SS te maken?
De BAT-serie (Berlinetta Aerodinamica Tecnica) was een reeks experimentele prototypes die Bertone en ontwerper Franco Scaglione tussen 1953 en 1955 bouwden op een Alfa Romeo Giulietta-platform. De aerodynamische kennis uit die prototypes vormde de basis voor de Sprint Speciale.
Wat is het verschil tussen de Giulietta SS en de Giulia SS?
De Giulietta SS (1957–1962) had een 1.3 liter motor. De Giulia SS (1963–1966) kreeg een 1.6 liter motor met meer vermogen. Uiterlijk zijn de verschillen subtiel.
Hoeveel Giulia SS exemplaren zijn er gebouwd?
Van de Giulia SS werden er ongeveer 1.400 gebouwd. Samen met de Giulietta SS zijn er van beide versies minder dan 3.000 exemplaren gemaakt.
Wie ontwierp de Giulia SS?
De basisvorm werd ontworpen door Franco Scaglione bij Carrozzeria Bertone, gebaseerd op zijn werk aan de BAT-serie. De definitieve Giulia SS werd afgerond door Bertone nadat Scaglione het bedrijf had verlaten.
Wat is de Cd-waarde van de Giulia SS?
De luchtweerstandscoëfficiënt is 0,28. Dat is opmerkelijk laag voor een auto uit de vroege jaren zestig — en vergelijkbaar met veel moderne auto’s.
Sophie is oprichter van Car Care Academy en ontwikkelt educatieve content over autokennis, onderhoud en auto-aankoop. Samen met haar broer Luud, die praktijkervaring heeft binnen autoverzorging en detailing, combineert zij duidelijke uitleg met praktijkgerichte kennis uit de automotive wereld.
